باب تفريد قال الله عز و جل : وَ يَعْلَمُونَ أَنَّ اللَّهَ هُوَ الْحَقُّ الْمُبِينُ . « 1 » و خواهند دانست كه خداوند حق آشكار است . كه اشاره به آيهء : يَوْمَئِذٍ يُوَفِّيهِمُ اللَّهُ دِينَهُمُ الْحَقَّ وَ يَعْلَمُونَ أَنَّ اللَّهَ هُوَ الْحَقُّ الْمُبِينُ . روزى كه خداوند آنان را دريافت مىكند و جزاى آنان حق است و خواهند دانست كه همانا خداوند متعال حقى آشكار است . خواجه از عبارت : « حق المبين » به باب تفزيد استشهاد كرده است و در تعريف آن مىنويسد : التفريد اسم لتخليص الأشار الى الحق ، ثم بالحق ، ثم عن الحق . تفريد اسمى است براى تخليص يا قطع اشارت الى الحق و بالحق و عن الحق كه به شرح آنها در اين باب مىپردازد . و أما تفريد الأشارة الى الحق تعالى ، فعلى ثلاث درجات : تفريد القصد عطشا ، ثم تفريد المحبة تلفا ، ثم تفريد الشهود اتصالا . اما تخليص اشارت الى الحق ، بر سه درجه است : تفريد القصد عطشا : عزم و قصد خويش را از شدت وصال و عطش لقاى حق ، پالايش كند . يعنى لهيب شوق وصال در او شعله‌ور شود كه نشانگر سلامت قصد سالك است . به قول مولوى : آتش است اين بانگ ناى و نيست باد * هركه اين آتش ندارد نيست باد « 2 » ثم تفريد المحبة تلفا : درجهء دوم تفريد الى الحق ، تخليص محبت تا مرز هلاكت است ، زيرا محبت قتلگاه عاشق است . شدت اشتياق و محبت الهى نشان تفريد سالك در حضرت جمع است .

--> ( 1 ) . نور / 25 . ( 2 ) . مولوى ، دفتر اول ، ديباچه ، بيت 9 .